باستى اقپاراتقالا مەن سالا

ەسىل اۋدانىنداعى ەڭسەلى ىستەر



استاناداعى ەڭ جىلدام دامىپ كەلە جاتقان اۋداننىڭ ءبىرى – ەسىل. قۇرىلعانىنا 15 جىلدان اسىپ بارادى. جالپى اۋماعى 200,22 شارشى كيلومەتردى قامتيتىن اۋدان حالقىنىڭ سانى بۇگىندە 240315 ادامدى قۇراپ وتىر. گازەتىمىزدىڭ وسى سانىندا ەلوردانى كوركەيتۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەن تىنىس-تىرشىلىگىنە توقتالعاندى ءجون كوردىك.

بۇگىندە ەسىل اۋدانى قارقىندى دامىپ كەلەدى. اسىرەسە سوڭعى جىلدارى تۇرعىندار سانىنىڭ تەز وسۋىنە بايلانىستى قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاسالىپ, الەۋمەتتىك نىساندار سالىنۋدا. ساياباقتار مەن تىنىمباقتار سانى ارتىپ, جولدار مەن كوشەلەر اباتتاندىرىلۋدا. الدا اتقارىلار مىندەت تە اۋقىمدى.

اينالانى تازارتۋ – باستى نازاردا

ەسىل اۋدانى – ەلىمىزدىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى, حالىق­ارالىق دەلەگاتسيالاردى كۇتەتىن جانە ماڭىزدى جيىنداردىڭ وتەتىن ورنى. سول سەبەپتەن اۋداننىڭ سانيتارلىق تازالىعى قالا جانە اۋدان اكىمشىلىگىنىڭ باستى نازارىندا. بۇل باعىتتاعى سانيتارلىق جۇمىستاردىڭ كۇندەلىكتى جۇرگىزىلۋى دە سوندىقتان. تىزبەكتەسەك, اۋداندا ايالدامالاردى, قوعامدىق دارەتحانالاردى, كوپىرلەردى, قورشاۋلاردى جۋىپ-تازالاۋ ءىس-شارالارى كۇندەلىكتى اتقارىلىپ كەلەدى. سونداي-اق اۋلالاردى, حالىق دەمالاتىن ورىنداردى, زيراتتاردى سىپىرىپ, قوقىس شىعارۋ جۇمىستارى دا توقتاۋسىز جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە اۋداننىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ەلوردانىڭ بەتكە ۇستار دەمالىس ورنى – بوتانيكالىق ساياباقتا دا كوكتەم باستالعالى سانيتارلىق تازارتۋ مەن جاسىل جەلەكتەردى ­سۋارۋ جۇمىستارى جالعاسىپ كەلەدى. جالپى وسى جازدا بوتانيكالىق ساياباق ەرەكشە گۇلدەنبەك. سەبەبى بيىل بۇل اۋماقتى تولىعىمەن جاڭارتۋ كوزدەلگەن. اتاپ ايت­قاندا, ۆەلوسيپەدكە جانە جۇگىرۋگە ارنالعان جولدار, سپورت الاڭدارى, ورىندىقتار, بالالار الاڭقايلارى, جارىقشام باعاندارى تولىعىمەن كۇردەلى جوندەۋدەن وتەدى. بۇعان دەيىن تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ورتالىق كىرەبەرىس قوسىمشا پاندۋستارمەن جابدىقتالعان بولاتىن.

اتادان مال قالعانشا – تال قالسىن

تۇرعىندار اراسىندا ەكومادەنيەت قالىپتاستىرۋ جانە قورشاعان ورتاعا ۇقىپتى قاراۋعا باۋلۋ ماقساتىندا اۋداندا تۇرعىنداردىڭ قاتىسۋىمەن ءتۇرلى ءىس-شارا وتەدى. «اتادان مال قالعانشا – تال قالسىن» دەيدى حالىق دانالىعى. اتالى ءسوزدى كۇنى كەشە ەلوردالىق 10 وتباسى ءوز دەڭگەيىندە ورىندادى. جاس وتباسىلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا جانە حالىقارالىق وتباسى كۇنىنە وراي ابۋ-­دابي پلازا جانىنداعى سايا­باقتا 10 ءتۇپ شىرشا اعاشىن وتىرعىزدى. ءىس-شارانى ەسىل اۋدانى اكىمدىگى مەن Amanat پارتيا­سىنىڭ ەسىل اۋداندىق فيليالى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.

اۋقىمدى تال ەگۋ جۇمىستارى «باعىستان» تۇرعىن ءۇي كەشەنى ماڭىندا دا ءوتتى. «تازا قازاقستان» ەكولوگيا ايلىعى اياسىندا بۇل اۋماققا 500 ءتۇپ شىرشا جانە قاراعاش وتىرعىزىلدى. سونىمەن قاتار اتالعان اكتسيا اياسىندا ەسىل اۋدانىنداعى قاراسۋ وزەنى جانە نۇرا-ەسىل ارناسى جاعالاۋلارىندا سەنبىلىكتەر ءوتىپ, جاعاجاي ماڭى قوقىستان تازاردى. قاراسۋ وزەنى بويىنا «ءمولدىر بۇلاق» ەكواپتالىعى اياسىندا مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ 400-دەن استام قىزمەتكەرى سەنبىلىككە شىعىپ, جاعاجايدى «دەمالىس» قالدىقتارىنان تازارتتى. نۇرا-ەسىل ارناسى دا اكتسيا باستالعاندا قوقىسقا تولى ەدى. سول سەبەپتى اۋدان اكىمدىگى بىرنەشە مارتە تازالىق اپتالىعىن وتكىزىپ, اۋماقتى قوقىستان تۇبەگەيلى تازارتتى. «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى ەكوايلىققا بەلسەنە اتسالىسىپ, ەكى اپتا بويى سەنبىلىككە 200-دەن استام قىزمەتكەر شىعارعان ەكەن. ال «جاسىل ايماق» اپتالىعى اياسىندا اتالعان كومپانيا ەسىل اۋدانىندا 600 ءتۇپ اعاش وتىر­عىزدى. ونىڭ 400-ءى №75 مەكتەپتىڭ اۋماعىندا, ال 200-ءى ءابىش كەكىلباەۆ كوشەسىنىڭ جيەگىندە بوي كوتەردى. تۇرلەرىن اتاپ ايت­ساق, شىرشا, قايىڭ, ۇيەڭكى, الما, المۇرت, قاراعاش جانە ليندەن اعاشتارى. سونىمەن قاتار «سامۇرىق قازىنا» اق 2000 قىز­مەتكەرىمەن پرەزيدەنتتىك ساياباق اۋماعىن كوكتەمگى قوقىستان تازارتتى, كەيىننەن ءدال وسى سايا­باقتا ەسىل اۋدانىنىڭ اكىمدىگى مەن BI group حولدينگى بىرلەسىپ, تۇرعىندار اراسىندا ەكومادەنيەت قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جالپىحالىقتىق پيكنيك پەن كينوكورسەتىلىم وتكىزدى. سونىڭ نەگىزىندە ەلوردانىڭ مىڭعا جۋىق تۇرعىنى مەن قوناعى پرەزيدەنتتىك ساياباق اۋماعىندا وتباسىمەن پيكنيككە شىعىپ, تازا اۋادا, تابيعات اياسىندا قىزىقتى ۋاقىت وتكىزدى. ال بالالار ءۇشىن ارنايى اكۆاگريم سۋرەتشىلەرى, سيقىرشىلار مەن انيماتورلار جۇمىس ىستەدى. پيكنيك سوڭىندا تۇرعىندار ساياباق اۋماعىن قوقىستان تازارتىپ, كەشكىسىن «حاتيكو» ءفيلمىن جانە «مۋلان» ءمۋلتفيلمىن تاماشالادى. جالپى «تازا قازاقستان» ەكوايلىعى اياسىندا BI group حولدينگى ەسىل اۋدانىندا بىرنەشە اۋقىمدى ءىس-شارا وتكىزدى, ولار: جالپىحالىقتىق پيكنيك, كينوكورسەتىلىم, سونىمەن قاتار بوتانيكالىق باقتاعى جاپپاي يوگا ساباعى مەن اشىق اسپان استىنداعى كاراوكە.

«تازا قازاقستان» ايلىعى اياسىنداعى سانيتارلىق تازالىق جۇمىستارىنىڭ نەگىزگىسى – رۇقسات ەتىلمەگەن پوليگونداردى جويۋ. اۋدان اۋماعىندا ستيحيا­لىق پوليگونداردىڭ 6 ۋچاسكەسى بار. ولارداعى قوقىس كولەمى 50000 توننادان اسادى. قازىرگى ۋاقىتتا Jetisu Aqsu تك ماڭىنداعى ۋچاسكەنىڭ قوقىسى شىعارىلىپ جاتىر.

اۋدانداعى اجارلى اۋلالار

تۇرعىنداردىڭ سەرۋەندەپ, دەمالاتىن ورىندارىنىڭ قاتارىندا وزدەرى تۇراتىن اۋلا-­اۋماقتارى دا بار. سوندىقتان ەسىل اۋدانى اكىمدىگىنىڭ الدىنا قويعان مىندەتىنىڭ ءبىرى – اۋلالاردىڭ جاي-كۇيىن رەتتەۋ. بۇل ماقسات, سايكەسىنشە, بۇگىندەرى ورىندالىپ جاتىر. ەسىل اۋدانى اكىمى دارمەنيار قىدىربەكۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا اۋدان اۋماعىندا 342 اۋلا بار. ونىڭ 85 پايىزى تۇرعىندار تالابىنا ساي اباتتاندىرىلعان, ياعني 293 اۋلا جوندەۋدى قاجەت ەتپەيدى, تەك 49 اۋلاعا اباتتاندىرۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋ قاجەت.

اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالساق, ەسىل اۋدانىندا اعىم­داعى جىلى 7 اۋلادا جوندەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. كەي اۋلالاردىڭ سپورت الاڭدارىنا جاڭا تارتان توسەلسە, كەيبىرىندە بالالار ويىن الاڭدارى بويالىپ, قيراعان ورىندىقتارى اۋىستىرىلدى. سونداي-اق بيىل «حالىق قاتىساتىن بيۋدجەت» جوباسى اياسىندا اۋداندا 4 اۋلا قايتا جوندەۋدەن ءوتىپ, تولىقتاي جاڭارادى. جالپى «حالىق قاتىساتىن بيۋدجەت» جوباسى بويىنشا ەسىل اۋدانى تۇرعىندارىنان 30 ءوتىنىش قابىلدانعان ەدى. ونىڭ 11-ءى, ەرەجەگە سايكەس, داۋىس بەرۋگە جىبەرىلىپ, ناتيجەسىندە ەڭ كوپ داۋىس جيناعان 4 جوبا بيىل ىسكە اسادى. ولار: الماتى كوشەسى, 13-ءۇي نەمەسە «وتانداستار» تۇرعىن ءۇي كەشەنى تۇرعىندارىنىڭ «وتانداستار تك اۋلاسىن اباتتاندىرۋ» جوباسى; سارايشىق كوشەسى, 5/1-ءۇي تۇرعىندارىنىڭ «بالالار الاڭى مەن اۋلا اۋماعىن قايتا قۇرۋ» جوباسى; قابانباي باتىر داڭعىلى, 42-ۇيدە ورنالاسقان «ينفينيتي-2» تك تۇرعىندارىنىڭ «باقىتتى بالالىق شاق» جوباسى جانە قابانباي باتىر داڭعىلى, 40-ۇيدەگى «ينفينيتي-1» تك تۇرعىندارىنىڭ جوباسى.

– ءبىز اۋلا اۋماقتارى مەن قوعامدىق كەڭىستىكتەردى اۋقىمدى اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدامىز. مۇنىڭ ءبارى اۋدان تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قولايلى ورتا قالىپتاس­تىرۋ, ۋاقىتتى ءتيىمدى وتكىزۋ, بەلسەندى سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋى ءۇشىن جاسالىپ وتىر. سونىمەن قاتار بۇل اۋلا كوركى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرادى, – دەدى اۋدان اكىمى.

تىلگە تيەك ەتسەك, اباتتاندىرىلعان اۋلالاردا جاڭا ويىن جانە سپورت ترەناجەرلەرى ورناتىلىپ, الاڭدارعا رەزەڭكە توسەنىشتەر توسەلدى. بالالار وينايتىن اۋلالار شارباقتارمەن قورشالىپ, ءتۇرلى ءتۇستى بوياۋلارمەن ارلەندى. كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن اۋلالارداعى بالالار وينايتىن ءتۇرلى ءتۇستى قوندىرعىلاردى, قۇم توسەلگەن الاڭداردى, اسفالتتالعان جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن كورگەن سايىن كوڭىلىڭىز تولىپ, قالامىزدى كوگالداندىرۋ جانە كوركەيتۋ ماقساتىندا, شىن مانىندە, اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىنا ءتانتى بولاسىز.

كوشەلەر جارىقپەن كورىكتى جانە قاۋىپسىز

ەسىل اۋدانىندا جارىقتاندىرىلعان كوشەلەردىڭ قاتارى جىلدان-جىلعا كوبەيىپ كەلەدى. اۋداننىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەرى تۇراقتى نەگىزدە قىسقا تۇيىقتالۋلاردى جويۋ, ىستەن شىققان شامداردى, كابەلدەردى اۋىستىرۋ, جاڭا باعانداردى ورناتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, اۋداننىڭ كەيبىر جەرلەرىندە 2000 جىلداردان باستاپ مۇلدەم اۋىستىرىلماعان كابەلدەر بار. اۋدان اكىمشىلىگى ونداي توزىعى جەتكەن كابەلدەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋىستىرىپ جاتىر.

جارىقتاندىرۋ – اۋماقتى اباتتاندىرۋدىڭ اجىراماس بولىگى. بۇل رەتتە اۋدان اۋماعىنداعى ابۋ-دابي پلازا ساياباعىندا 35 جارىقتاندىرۋ باعاناسىندا جوندەۋ-قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 4 مەترلىك 17 باعانانىڭ شامدارى اۋىستىرىلدى.

اۋداننىڭ ناق ورتاسىندا تۇرعان شۇبار شاعىن اۋدانىندا كەي كوشەلەردە جارىقتاندىرۋ پروبلەماسى بولعان ەدى. ناقتى ايتقاندا, تەمىرقازىق, كوكتەم كوشەلەرىنىڭ جارىقتانۋى. ول جەردەگى ىستەن شىققان 8 جارىقشام اۋىستىرىلدى. سونداي-اق ە.تايبەكوۆ كوشەسىندە سىم جەلىلەرى دە جاڭارتىلدى. بۇدان بولەك, «پريگورودنىي» تۇرعىن الابىنداعى كوتتەدج قالاشىعىندا 12, «تەلمان» كەنتىندەگى اڭىراقاي, جايسان جانە اقكەمەر كوشەلەرىندە 7 جارىقشام اۋىستىرىلدى. جارىقتاندىرۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى بولىگى – ول جارىقشام باعاندارىن كۇتىپ-باپتاۋ جۇمىس­تارى. ايتالىق, كوكتەم مەزگىلى باستالعالى 1588 باعانا بويالدى, 119 ليۋك جابىلدى, 1336 جارىقشام باعانى جۋىلىپ, تازارتىلدى.

«جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن جىلى «پريگورودنىي» تۇرعىن الابىنىڭ «يۋگ» تك مەن «اسپان» سپورت-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنەن باستاپ ە-697 كوشەسىنە دەيىنگى اۋماقتا تۇگەلىمەن جارىقتاندىرۋ باعاندارى ورناتىلعان بولاتىن.

جالپى اۋداندا جارىقتاندىرۋ باعىتىندا كۇندەلىكتى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار ءتىزىمى كوپ, ءبىز تەك ەڭ ماڭىزدىلارىن جازۋدى ءجون سانادىق.

جايلى دا جىلى ايالدامالار

حالىقتىڭ كوپتەپ شوعىرلاناتىن ماڭىزدى ورنىنىڭ ءبىرى – ايالداما. اۆتوبۋس كۇتەتىن ورىن بولعاندىقتان, جولاۋشىلار لەگى دە تولاسسىز. سول سەبەپتەن ايالدامالاردىڭ سانيتارياسى كۇندەلىكتى جۇرگىزىلۋى ءتيىس. ەسىل اۋدانىندا بۇگىندە 191 ايالداما كەشەنى جانە 222 ايالداما ­پۋنكتى بار. ونىڭ 26-سى – جىلى, 7-ەۋى – ۆانداليزمگە قارسى جابدىقتالعان, 75-ءى – اينەك تيپتەگى ايالداما.

ايالدامالاردى جۋ, قوقىس­تارىن شىعارۋ, اينەكتەرىنىڭ تازالىعى, سىنعان ەلەمەنتتەرىن قالپىنا كەلتىرۋ اپپارات قۇزىرەتىنە كىرەدى. اۋدان اكىمدىگى 108 ايالداما كەشەنىنە قىزمەت كورسەتەدى جانە اتالعان جۇمىس­تار كۇندەلىكتى اتقارىلادى. ماسەلەن, وتكەن اپتادا 60 ايالداما بويال­دى. قالالىق تيپتەگى 20 ايالداماعا اينەك ورناتىلدى. 3 ايالدامانىڭ ەسىگى جوندەلدى. سونىمەن قاتار جىلى ايالدامالاردا كونديتسيونەرلەر قوسىلدى.

وتكەن جىلى «بينوم ليۋكس» مەكتەبىنە, «تاليسمان» تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە جانە Garden Village-گە جىلى ايالدامالار ورناتىلدى. دوستىق كوشەسىندەگى ءبىر ستيلدەگى ەكى جاڭا جىلى پا­ۆيلون جەكە كاسىپكەرلەردىڭ ەسەبىنەن قويىلدى. ال قالالىق كولىك باسقارماسى «ورىنبور ­تاۋەرس» جانە «زارەچنوە» تۇرعىن الابىندا وسىنداي جىلى ايالداما ورناتتى.

اۋداننىڭ بۇگىنگى تىنىس-­تىرشىلىگى وسىنداي. گازەت بەتىنىڭ سىيىمدىلىعىنا بايلانىستى ماڭىزدى دەگەن جۇمىستاردى عانا كورسەتتىك. قورىتىندىلاي كەلە ايتقىم كەلەتىنى, ەڭسەلى ەلوردانىڭ ەركە ەسىلى اتىمەن اتالاتىن ەسىل اۋدانىنىڭ دامۋى ۇدەي تۇسپەك, حالىق يگىلى­گىنە ­جارار جوسپار كوپ.


تاعىدا

گۇلبارشىن وكەشقىزى

«استانا اقشامى» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button