قۇقىق

ماس جۇرگىزۋشى – قىلمىسكەر



مامىر مەرەكەسى كەزىندە ەلوردادا الكوگول ىشىمدىگىن ءىشىپ, كولىك جۇرگىزگەن 187 ادام ۇستالىپتى. ءبىر اپتاعا سوزىلعان جانعا جايلى دەمالىس ۋاقىتىندا ءجۇز گرامدى جۇتىپ الىپ, رولگە وتىرعاندار سانى بۇدان دا كوپ بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى قانشا شارا قولدانسا دا, ۇگىت-ناسيحات جۇمىسىن جۇرگىزسە دە, قالادا الدىنا كەلىپ تۇرعان ازازىلدەن باس تارتا الماي قالاتىن جۇرگىزۋشىلەر قاتارى ازايماي تۇر.

باس قالاداعى ادامنىڭ ماس­تىق كۇيىن ايقىنداۋ مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ دارىگەرى ەرمەك الپەيىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, اعزاعا تۇسكەن 200 گرامم الكوگولدىڭ تاراۋى ءۇشىن كەم دەگەندە 4-5 ساعات ۋاقىت كەرەك ەكەن. ونىڭ ۇستىنە اعزاداعى ەتونول ايەلدەرگە قاراعاندا ەر ادامداردا ۋىتىن ەكى ەسە جاي جويادى. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جاي, ءار ادامنىڭ بولمىسى ءارتۇرلى. سوندىقتان كەي جاعدايدا جۇرگىزۋشىلەر 100, 150 گرامم اراققا ماسايىپ قالۋى دا مۇمكىن. وكىنىشكە قاراي, قالادا ىشىمدىك ءىشىپ الىپ, كولىك جۇرگىزەتىن ايەلدەر دە كەزدەسەدى.

– مەن سىزگە ءبىر مالىمەت ايتايىن, سالماعى 60-70 كەلى تارتاتىن ادام ەكى بوكال شاراپ ىشسە, ۋىتى 3,5 ساعاتقا دەيىن, 100 گرامم كونياك نەمەسە ۆيسكي ىشسە 5-6 ساعاتقا دەيىن تارقاماۋى ابدەن مۇمكىن. كەيبىرەۋلەر ءشول قاندىرۋ ءۇشىن «جەڭىل عوي» دەپ ءبىر-ەكى توستاعان سىرا جۇتاتىنى بار. كولىك تىزگىندەيتىن ادامعا بۇل دا قاۋىپتى. ويتكەنى سىرا ادام اعزاسىنان 5 ساعاتقا ­دەيىن تارقامايدى. قازىر ەلىمىزدە كولىكتى ماس بولىپ ايداعانى ءۇشىن اكىمشىلىكپەن قوسا قىلمىستىق جازا دا قاراستىرىلعان. ماس جۇرگىزۋشى 20 تاۋلىككە دەيىن قاماۋعا الىنىپ, كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان 7 جىلعا ايىرىلادى. الايدا كوڭىل كوتەرگىش كولىك يەلەرىن ول دا توقتاتا الماي وتىر, – دەيدى دارىگەر.

توقتاۋ بىلاي تۇرسىن, وسى تالاپقا مويىنۇسىنباي, قارسىلىق تانىتۋشىلاردىڭ قاراسى دا كورىنىپ قالىپ جاتىر. جىل باسىنان بەرى ءبىر توپ ازامات زاڭداعى وسى تالاپتاردى جۇمسارتۋدى سۇراپ, قازاقستان پارلامەنتىنە بىرنەشە رەت حات جولداعان. وسىعان بايلانىستى ءساۋىر ايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يگور لەپەحا قازىرگى ىشىمدىك ىشەتىن جۇرگىزۋشىلەرگە قارسى قولدانىپ وتىرعان ءىس-شارالاردىڭ زاڭ باپتارىنا تولىق ساي ءارى ول بۇگىنگى تاڭدا اسا قاجەت ەكەنىن ايتىپ, بۇل توڭىرەكتە ەندى اڭگىمە قوزعاماۋدى سۇرادى.

20 تاۋلىككە قاماپ, 7 جىل نەمەسە ءومىر بويى جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىپ جاتسا دا, اراق ءىشىپ جول-كولىك وقيعاسىنا ۇرىناتىندار سانى ازايماي كەلەدى. جىل سايىن ەلىمىزدىڭ جولدارىندا وسىنداي ماس جۇرگىزۋشىلەردىڭ كىناسىنەن 500 جول-كولىك وقيعاسى ورىن الىپ, قانشاما ادام قازا تابادى, قانشاما ادام جاراقات الىپ, مۇگەدەك بولىپ قالىپ جاتىر… تەك جىل باسىنان بەرى عانا استانا قالاسىندا ماس بولىپ كولىك جۇرگىزگەن 45 جۇرگىزۋشى سوتتالدى. ولاردىڭ كوبى – بۇرىن اراق ىشكەنى ءۇشىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلسا دا, قايتادان ىشىمدىك ءىشىپ رولگە وتىرعاندار.

ەلوردادا جاقىندا بۇرىن كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان ءبىر ازامات قايتادان ماس كۇيىندە ماشينا ايداپ, كوشە قيىلىسىندا جاياۋ جۇرگىنشىنى قاعىپ كەتتى. ول سوت شەشىمىمەن 5 جىلعا سوتتالىپ, جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ءومىر بويىنا ايىرىلدى.

40 جىل جۇرگىزۋشى بولعان ەلوردا تۇرعىنى قاجىگەرەي سارسەنباي قازىر جۇرگىزۋشىگە اراق ىشپەك تۇگىلى, ىشىمدىك ىشكەن ماس جولۋشىنى ماشيناعا وتىر­عىزۋعا بولمايتىنىن ايتادى.

«2020 جىلدان باستاپ الكوگول ىشكەنىن ساراپتامادان وتكىزۋ بويىنشا بۇرىن ەرەجەدە بار شەكتىك الكوگول ءپروميلى دەگەن تۇسىنىك الىنىپ تاستالدى. ەندىگى جەردە ناركولوگيالىق ساراپتاماعا جىبەرىلگەن كەزدە الكوتەستەردەگى نولدىك كورسەتكىش تە جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرۋعا سەبەپشى بولادى. ماسەلەن, وعان سول ساتتە اراق-شاراپ ىشكەن اداممەن قاتار وتىرۋىڭىز, جاقىن قاشىقتىقتا سويلەسۋىڭىز دە اسەر ەتۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل, ارينە, ماسكۇنەمدىكپەن كۇرەس ءۇشىن جاقسى بولعانمەن, كەيبىر ادامدار ءوزىنىڭ ىشپەگەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن قان تاپسىرىپ, ۋاقىتىن جوعاتىپ جاتاتىنى قيىن.

جاقىندا ەسىل اۋدانىنىڭ پوليتسەيلەرى Volkswagen اۆتوكولىگىن توقتاتقاندا, ەگدە تارتقان ەر ادامنىڭ اۋزىنان الكوگولدىڭ اڭقىپ تۇرعانىن بايقايدى. ول مەديتسينالىق كۋالاندىرۋدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس ماس ەكەنى انىقتالدى. ءىس سوتقا جەتىپ, وندا سوت قاۋلىسىمەن كولىك جۇرگىزۋشىسى 7 جىل مەرزىمگە كولىك باسقارۋ قۇقىعىنان ايىرىلىپ, 15 تاۋلىككە اكىمشىلىك قاماۋعا الىندى. مىنە, وسىنداي جاعداي قالادا رەيد وتكىزگەن كەزدە ءجيى انىقتالىپ وتىراتىن كورىنەدى. مۇنداي ادامدارعا جازانى اياماي قولدانۋ كەرەك. ايىپپۇلدى دا اياماي سالۋ كەرەك. سوندا عانا تىيىلادى. ءتارتىپ بارىنە ورتاق. بىزدە كوبىنە قۇقىق بۇزۋشىلىق پەن جازاتايىم وقيعانىڭ دەنى الكوگولدىك ىشىمدىكتىڭ سالدارىنان بولىپ جاتادى. الكوگولدىك ىشىمدىك ادام ومىرىنە دە, قوعامعا دا زيان. سوندىقتان وعان قارسى بىتىسپەس مايدان اشۋ دۇرىس بولدى. كولىك تىزگىنىن قولىڭىزعا الاردا سىرا تۇگىلى, قىمىز دا, قىمىران دا ىشۋگە بولمايتىنىن جۇرگىزۋشىلەر تەرەڭ تۇسىنسە دەيمىز. ايتپەسە بىرەۋلەردىڭ «ءبىر توستاعان سىرا ءىشىپ ەدىم, قايتەر دەيسىڭ؟!» دەيتىن پسيحولوگياسى ۇلكەن زارداپتارعا اكەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان مۇنداي جاعدايدا باراتىن جەرىڭىزگە تاكسي شاقىرتىپ نە بولماسا قوعامدىق كولىكپەن جەتىپ العانىڭىز ابزال» دەگەن ارداگەر جۇرگىزۋشىنىڭ پىكىرىمەن تولىق كەلىسۋگە بولادى.


تاعىدا

تاڭاتار تولەۋعاليەۆ

«استانا اقشامى» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button